BTĐKT - Trong những năm qua, đặc biệt là giai đoạn chuẩn bị hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã không ngừng đổi mới, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Với gần 40 năm xây dựng và phát triển, Trung tâm ngày càng khẳng định vị thế là một thiết chế văn hóa tiêu biểu của Thủ đô Hà Nội, nơi kết nối các giá trị lịch sử, giáo dục, văn hóa truyền thống với đời sống đương đại.
Tổng Bí thư Tô Lâm cùng Tổng thống Pháp và thăm Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Bám sát định hướng của thành phố Hà Nội và Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Trung tâm đã từng bước đưa Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành một trung tâm hoạt động văn hóa, khoa học và sáng tạo năng động. Không chỉ thực hiện tốt công tác bảo tồn di sản, đơn vị còn chú trọng phát triển các sản phẩm văn hóa mới, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng không gian sáng tạo phục vụ cộng đồng.
Trong công tác đón tiếp và phục vụ khách tham quan, Trung tâm luôn bảo đảm sự chuyên nghiệp, chu đáo và trọng thị. Hàng năm, di tích đón hàng triệu lượt khách trong nước và quốc tế. Trung tâm đã phục vụ hàng trăm đoàn khách trong nước, quốc tế và các đoàn ngoại giao cấp cao, góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô Hà Nội và đất nước Việt Nam tới bạn bè quốc tế. Bên cạnh đó, hàng trăm đoàn khuyến học, khuyến tài của các địa phương, dòng họ và trường học cũng được đón tiếp trang trọng, góp phần lan tỏa truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo của dân tộc.
Kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám
Hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trưng bày triển lãm luôn là điểm sáng nổi bật của Trung tâm. Trong thời gian qua, đơn vị đã phối hợp tổ chức nhiều chương trình nghệ thuật quy mô lớn như “Âm sắc Việt”, chương trình nghệ thuật “Quốc Tử Giám - Đạo học”, các hoạt động chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám cùng nhiều sự kiện văn hóa đặc sắc khác. Hội chữ Xuân thường niên tại hồ Văn tiếp tục khẳng định sức sống của nghệ thuật thư pháp truyền thống, trở thành điểm đến văn hóa hấp dẫn mỗi dịp đầu xuân năm mới.
Cùng với đó, hàng loạt triển lãm, trưng bày chuyên đề được tổ chức như “Dấu xưa văn hiến”, “Sử đá lưu danh”, “Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam”, “Hành trình sáng tạo”, “Sĩ tử”, “Ngựa về phố”... không chỉ giới thiệu những giá trị đặc sắc của di tích mà còn góp phần kết nối di sản với nghệ thuật đương đại, thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.
Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và giáo dục di sản, Trung tâm đã triển khai nhiều hoạt động có chiều sâu. Công tác sưu tầm, nghiên cứu tư liệu về lịch sử khoa cử, các danh nhân nho học, hệ thống bia tiến sĩ và các di tích nho học trên cả nước được duy trì thường xuyên. Hàng nghìn trang tư liệu, hình ảnh, thác bản văn bia được sưu tầm, số hóa và xây dựng thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác nghiên cứu, trưng bày và giáo dục.
Các chương trình tham quan chuyên đề, hoạt động trải nghiệm và đặc biệt là tour đêm “Tinh hoa đạo học”, “Sử đá lưu danh” tiếp tục tạo dấu ấn riêng, mang đến cho công chúng những góc nhìn mới mẻ về giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Những sản phẩm văn hóa đặc sắc này đã góp phần làm phong phú đời sống du lịch văn hóa của Thủ đô.
Các chương trình giáo dục di sản ngày càng được đổi mới cả về nội dung và phương pháp tổ chức. Hơn 30 chủ đề giáo dục di sản được xây dựng dành cho nhiều đối tượng học sinh, sinh viên. Không gian “Trải nghiệm cùng di sản”, các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, các workshop sáng tạo và chương trình “Di sản trong mắt em” đã góp phần đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống văn hiến của dân tộc.
Công tác truyền thông tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Hệ thống website, fanpage của Trung tâm thường xuyên cập nhật thông tin, giới thiệu giá trị di tích và các hoạt động văn hóa nổi bật. Chỉ riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, hàng trăm bài viết truyền thông bằng tiếng Việt và tiếng Anh đã được đăng tải, góp phần quảng bá hình ảnh Văn Miếu - Quốc Tử Giám tới đông đảo công chúng trong nước và quốc tế.
Một trong những dấu ấn nổi bật của Trung tâm trong những năm gần đây là việc đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ vào quản lý, khai thác di sản. Hệ thống vé điện tử, bán vé trực tuyến, thuyết minh tự động đa ngôn ngữ, hệ thống mã QR tại các hạng mục di tích, cơ sở dữ liệu số và mô hình di tích 3D đã từng bước nâng cao chất lượng phục vụ khách tham quan, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển du lịch thông minh.
Song song với hoạt động chuyên môn, Trung tâm luôn quan tâm đến công tác bảo tồn, duy tu cảnh quan và đầu tư cơ sở hạ tầng. Các hạng mục công trình trong di tích được kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên; cảnh quan môi trường được chăm sóc theo tiêu chí “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp”. Nhiều dự án tu bổ, tôn tạo quan trọng như Khuê Văn Các, Điện Đại Thành, hồ Văn và các công trình hạ tầng kỹ thuật đang được triển khai nhằm bảo đảm gìn giữ lâu dài các giá trị của di sản.
Hướng tới tương lai, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tiếp tục phát huy vai trò là trung tâm văn hóa, giáo dục và sáng tạo của Thủ đô; đẩy mạnh công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản; phát triển các sản phẩm văn hóa chất lượng cao; tăng cường hợp tác quốc tế và chuyển đổi số; góp phần xây dựng Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành điểm đến văn hóa hàng đầu của Hà Nội và cả nước, xứng đáng với truyền thống gần một thiên niên kỷ của Quốc Tử Giám – trường quốc học đầu tiên của Việt Nam.
PV
